Idir-inoibritheacht
A chinntiú gur féidir rochtain a fháil ar fhaisnéis agus ar sheirbhísí go héifeachtúil, go slán agus go comhsheasmhach trasna córas digiteach, gan bhacainní dílseánaigh ná glasáil tráchtála
Ciallaíonn Idir-inoibritheacht go n-oibríonn faisnéis, seirbhísí agus bonneagar poiblí le chéile trasna teorainneacha eagraíochtúla, teicniúla, geografacha agus institiúideacha.
Creidimid nár cheart duine a bheith gafa istigh in ardán, gléas, soláthraí nó córas ar leith chun rochtain a fháil ar sheirbhísí poiblí nó chun páirt a ghlacadh sa saol poiblí digiteach. Ba cheart go mbeadh siad in ann a gcuid faisnéise féin a bhogadh idir seirbhísí nuair is cuí, ba cheart go bhfanfadh taifid phoiblí inrochtana le himeacht ama, agus ba cheart go mbeadh córais in ann forbairt nó athsholáthar gan leanúnachas, rochtain ná cuntasacht a bhriseadh.
I gcás eintitis a fhreastalaíonn ar an bpobal, ciallaíonn Idir-inoibritheacht caighdeáin oscailte, formáidí comhroinnte, aitheantóirí coiteanna agus comhéadain doiciméadaithe a úsáid ionas gur féidir le seirbhísí ceangal agus faisnéis a mhalartú go hiontaofa. Ba cheart go mbogfadh faisnéis go hintuartha, go slán agus go sothuigthe idir córais iontaofa gan bhacainní, dúbailt ná spleáchais neamhriachtanacha. Ciallaíonn sé glasáil neamhriachtanach a sheachaint, tacú le hiniomparthacht agus comhoiriúnacht trasna gléasanna agus ardán, agus seirbhísí a dhearadh a fhanann inúsáidte trasna timpeallachtaí teicniúla, leibhéil nascachta agus teicneolaíochtaí cúnaimh éagsúla.
Ciallaíonn Idir-inoibritheacht freisin a chinntiú go gcuirtear malartú faisnéise i bhfeidhm go slán – le fíordheimhniú cuí, iniúchthacht, agus rialachas ceart ar an mbealach a bhogann sonraí idir córais. Ní hionann oscailte agus ceangailte agus gan chosaint.
Samplaí de riachtanais (léiritheach)
Tá na samplaí de riachtanais seo bunaithe ar chaighdeáin, rialacháin agus dlíthe idirnáisiúnta seanbhunaithe, atá liostaithe go hiomlán sa rannán thíos.
-
Foilsítear faisnéis agus seirbhísí ag baint úsáide as caighdeáin oscailte saor ó dhleacht aon uair is féidir, seachas formáidí dílseánaigh nó spleáchais theicniúla iata.
-
Úsáideann croí-fhaisnéis phoiblí stór focal, aitheantóirí agus meiteashonraí comhroinnte ionas gur féidir daoine, eagraíochtaí, áiteanna, seirbhísí agus taifid a thuiscint go comhsheasmhach trasna córas.
-
Tá sonraí poiblí struchtúrtha chun tacú le hinaimsitheacht, inrochtaineacht, idir-inoibritheacht agus athúsáid trasna córas agus institiúidí.
-
Nochtann seirbhísí poiblí APInna cuí nó comhéadain choibhéiseacha chun malartú slán údaraithe le córais iontaofa eile a cheadú.
-
Tá córais deartha chun glasáil dhíoltóra neamhriachtanach a sheachaint agus chun imirce chuig soláthraithe malartacha a cheadú gan sonraí, leanúnachas seirbhíse ná cuntasacht phoiblí a chailleadh.
-
Ní mór d'ardáin cheannasacha nó do sheirbhísí geatóra a idirghabhálann rochtain ar fhaisnéis phoiblí gan idir-inoibritheacht dhleathach, iniomparthacht ná rogha na ndaoine a bhac.
Caighdeáin, rialacháin agus dlíthe a thugann eolas don obair seo
- EU | Core Vocabularies
- EU | Data Act 2023
- EU | Digital Markets Act (DMA) 2022
- EU | European Interoperability Framework (EIF)
- EU | Interoperable Europe Act 2024
- GO FAIR Initiative | FAIR Principles
- Internet Engineering Task Force (IETF) | Internet Standards
- UK | Data (Use and Access) Act 2025
- UK | Digital Markets, Competition and Consumers Act 2024
- UK | Open Standards Principles
- World Wide Web Consortium (W3C) | Web Standards